Εκτύπωση

Δομή και χαρακτηριστικά του κλάδου χάρτινης συσκευασίας

Η εγχώρια αγορά χάρτινης συσκευασίας είναι κατακερματισμένη, αποτελούμενη από λίγες μόνο επιχειρήσεις μεγάλου μεγέθους, καθώς και πολυάριθμες μικρομεσαίες μονάδες , γεγονός που συνεπάγεται έντονο ανταγωνισμό. Οι εταιρείες του κλάδου συνήθως παράγουν αρκετά μεγάλη ποικιλία τελικών προϊόντων, ωστόσο κάποιες από αυτές εμφανίζουν εξειδίκευση σε ένα μόνο προϊόν (π.χ. χάρτινες σακούλες ή χαρτοκιβώτια).

Επίσης, παρουσία στον κλάδο έχουν και λίγες επιχειρήσεις χαρτοποιίας οι οποίες έχουν καθετοποιήσει την παραγωγική τους διαδικασία, παράγοντας έτσι τόσο χαρτί και χαρτόνι ως πρώτη ύλη, όσο και τελικά προϊόντα. Οι εταιρείες αυτές διαθέτουν σημαντική παραγωγική δυναμικότητα και μέσω επενδύσεων σε εξειδικευμένο μηχανολογικό εξοπλισμό διενεργούν ανακύκλωση χαρτιού, το οποίο στη συνέχεια χρησιμοποιείται είτε ως πρώτη ύλη από τις ίδιες, είτε πωλείται σε άλλες επιχειρήσεις του κλάδου για την παραγωγή τελικών προϊόντων συσκευασίας.

Η εισαγωγική διείσδυση ειδών χάρτινης συσκευασίας είναι περιορισμένη (λιγότερο από 10% της κατανάλωσης), επομένως το μεγαλύτερο μέρος της ζήτησης καλύπτεται από την εγχώρια παραγωγή. Πάντως, αρκετές επιχειρήσεις δραστηριοποιούνται στην αντιπροσώπευση και εισαγωγή πρώτων υλών (χαρτί και χαρτόνι), οι οποίες στη συνέχεια χρησιμοποιούνται από τις εγχώριες επιχειρήσεις για την παραγωγή τελικών ειδών.

Οι εξαγωγές είναι περιορισμένες, καταλαμβάνοντας λίγο πάνω από το 6% του όγκου παραγωγής. Η εξαγωγική δράση του κλάδου εντοπίζεται σε γειτονικές κυρίως χώρες, καθώς η μεταφορά προϊόντων όπως το κυματοειδές χαρτόνι και τα χαρτοκιβώτια λόγω του όγκου τους είναι ασύμφορη.  

Τα προϊόντα του κλάδου διακρίνονται σε δύο γενικές κατηγορίες:
Κιβώτια και άλλα προϊόντα από κυματοειδές χαρτόνι: Οι μεγάλοι παραγωγοί χαρτοκιβωτίων παράγουν συγχρόνως και την πρώτη ύλη (χαρτί και κυματοειδές χαρτόνι), ενώ οι μικρότεροι ξεκινούν τη δραστηριότητά τους από χαρτί ή ήδη διαμορφωμένο χαρτόνι. Τελικά προϊόντα αποτελούν τα χαρτοκιβώτια, χαρτοτελάρα κ.ά.
Συσκευασίες από χαρτί και συμπαγές χαρτόνι / Γραφικές τέχνες: κουτιά, επίπεδες ετικέτες, σάκοι, τσάντες καταστημάτων, χαρτοσακούλες, υλικά καταστημάτων εστίασης και άλλα προϊόντα γραφικών τεχνών. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται και υλικά βιομηχανικής συσκευασίας όπως βιομηχανικοί σάκοι και άλλα υλικά από χαρτί και διαμορφωμένο χαρτοπολτό.

Ο τομέας του κυματοειδούς χαρτιού και χαρτοκιβωτίων καταλαμβάνει το μεγαλύτερο μέρος της εγχώριας κατανάλωσης. Οι μεγαλύτερες βιομηχανίες (DS SMITH HELLAS, EL PACK, ΧΑΡΤΕΛ ΧΑΪΤΟΓΛΟΥ) συγκεντρώνουν σημαντικό μέρος της παραγωγής, διαθέτοντας επαρκή παραγωγικό εξοπλισμό και τις απαραίτητες πιστοποιήσεις. Οι εν λόγω μονάδες, όπως επίσης και οι χαρτοβιομηχανίες ΜΕΛ, ΧΑΡΤΟΠΟΙΙΑ ΦΘΙΩΤΙΔΟΣ και ΤΕΧΝΟΧΑΡΤ ΑΡΚΑΔΙΚΗ (οι οποίες προμηθεύουν τις εταιρείες του κλάδου) διεξάγουν το μεγαλύτερο μέρος της ανακύκλωσης χάρτου στη χώρα μας.

Στη συγκεκριμένη αγορά, σημαντικό γεγονός αποτέλεσε η εξαγορά του κλάδου της συσκευασίας της σουηδικής SCA από τη βρετανική πολυεθνική DS-SMITH PLC έναντι €1,7 δισ., η οποία αποτελεί σημαντικό παραγωγό κυματοειδούς χαρτιού στην Ευρώπη (η συσκευασία αποτελούσε μόλις το 20% του κύκλου εργασιών της SCA). Επομένως, η ελληνική θυγατρική SCA CARTONPACK μετονομάστηκε σε SP - CARTONPACK HELLAS και στη συνέχεια –στις αρχές του 2016- σε DS SMITH HELLAS, αποτελώντας πλέον θυγατρική του εξαγοράζοντος ομίλου.

Ομοίως, η ΚΡΗΤΙΚΗ ΧΑΡΤΟΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ, θυγατρική της CARTONPACK, μετονομάστηκε σε DS SMITH CRETAN HELLAS.
 
Οι περισσότερες εταιρείες του τομέα συσκευασιών από χαρτί και συμπαγές χαρτόνι είναι μονάδες γραφικών τεχνών, οι οποίες –σύμφωνα με το ΣΥ.ΒΙ.Π.Υ.Σ.- δηλώνουν ως κύρια δραστηριότητα την παραγωγή ειδών συσκευασίας, ενώ παράλληλα διενεργούν εκτυπώσεις εντύπων, φυλλαδίων, διαφόρων διαφημιστικών / προωθητικών κατασκευών κ.ά.

Στη συγκεκριμένη αγορά, αντίθετα με τον τομέα του κυματοειδούς χαρτιού, παρατηρείται σημαντική διασπορά. Οι μεγαλύτερες εταιρείες είναι οι ΧΑΤΖΗΙΩΑΝΝΟΥ, PAPERPACK ΤΣΟΥΚΑΡΙΔΗΣ, ΚΟΣΚΙΝΙΔΗΣ κ.ά. Επίσης, σημαντικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται και ως μονάδες γραφικών τεχνών και εκτυπώσεων αποτελούν οι ADAM PACK, ANTOPACK ΑΝΤΩΝΙΟΥ, ΡΟΗ ΑΦΟΙ, ΞΗΡΑΔΑΚΗΣ κ.ά.

Η κατηγορία αυτή χαρακτηρίζεται από σημαντική κινητικότητα που προέρχεται από την ίδρυση νέων εταιρειών, τη διακοπή δραστηριότητας πολλών από αυτές, αλλά και την αλλαγή του αντικειμένου.

Αρκετές επιχειρήσεις του τομέα έχουν υλοποιήσει επενδύσεις σε ανανέωση του μηχανολογικού τους εξοπλισμού αναφορικά με την εκτύπωση, την προετοιμασία (pre-printing) και την τελική επεξεργασία (post-printing), ενώ διαθέτουν ειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό υψηλής κατάρτισης.

Πλέον, έτσι όπως διαμορφώνεται η κατανάλωση χάρτινης συσκευασίας ανά βασικές κατηγορίες, τα χαρτοκιβώτια από κυματοειδές χαρτί και χαρτόνι καταλαμβάνουν περίπου το 60% της αγοράς, ενώ τα κουτιά από συμπαγές χαρτόνι αποσπούν το 27%. Αρκετά μικρότερα ποσοστά καταλαμβάνουν λοιπά προϊόντα, όπως οι χάρτινες σακούλες και τσάντες, τα χαρτιά περιτυλίγματος και οι χαρτόσακοι.

Οι χρησιμοποιούμενες πρώτες ύλες συνίσταται στο χαρτοπολτό (χημικό και μηχανικό) και το ανακυκλωμένο χαρτί (αποκόμματα χάρτου) και αποτελούν σημαντικό ποσοστό του συνολικού κόστους παραγωγής. Ο χαρτοπολτός εισάγεται από το εξωτερικό, καθιστώντας τον κλάδο εξαρτώμενο από τις μεταβολές των διεθνών τιμών, ενώ τα αποκόμματα χαρτιού προέρχονται από την εγχώρια αγορά.

Οι τιμές του χαρτοπολτού καθορίζονται εξωγενώς από τις συνθήκες της διεθνούς αγοράς (προσφορά, ζήτηση, παγκόσμια αποθέματα, κλιματολογικές συνθήκες).

Η ζήτηση για τα προϊόντα της χάρτινης συσκευασίας επηρεάζεται από την ευρύτερη βιομηχανική και εμπορική δραστηριότητα της χώρας, καθώς πολλοί κλάδοι της μεταποίησης και του εμπορίου αποτελούν πελάτες του κλάδου (π.χ. βιομηχανία τροφίμων και ποτών, νωπά φρούτα και λαχανικά, φαρμακευτικές επιχειρήσεις, εταιρείες καλλυντικών, απορρυπαντικών κ.λπ.).

Τέλος, στον τομέα της σύνθετης χάρτινης συσκευασίας χρησιμοποιείται κυρίως tetra pak, το οποίο διατίθεται στην ελληνική αγορά από την ομώνυμη εταιρεία και χρησιμοποιείται για τη συσκευασία υγρών τροφίμων.

IB.HS Industry Outlook Snapshots